De elementen (pick-ups) van de electrische gitaar


Het werkingsprincipe

De werking van een gitaarelement berust op het natuurkundige principe dat een veranderend magnetisch veld een veranderend electrisch veld opwerkt. Wanneer nu in dat veranderende magnetische veld een spoel wordt geplaatst dan zal er in die spoel een veranderende stroom worden opgewekt. (Mits die spoel in een stroomkring wordt aangesloten).
Van dit principe maken we gebruik bij de elementen van de electrische gitaar
De eigenschappen van een gitaarelement zijn afhankelijk van het aantal windingen, de diameter van de draad en de sterkte van het magnetisch veld Dit laatste wordt bepaald door de gebruikte magneten in de kern van de spoel.
Vaak wordt gebruik gemaakt van de Ohmse weerstand om de output van een element aan te duiden. Dit is de weerstand die wordt gemeten met een multimeter. Dit is echter alleen een maat voor het aantal wikkelingenen en de diameter van de gebruikte draad. Het is de weerstand die optreedt bij een gelijkstroom. In de spoel van een gitaarelement wordt echter een wisselstroom opgewekt, en dan ook nog een wisselstroom met wisselende frequenties. De lineaire weerstand is dan ook geen afdoende manier om het geluid van een bepaald element te voorspellen. We moeten dan de impedantie (= wisselstroomweerstand) bij verschillende frequenties in een grafiek zetten. Deze impedantie is echter veel lastiger te meten.
Wil je je serieus verdiepen in de werking en achtergrond van de elementen van de electrische gitaar dan kun je het uitstekende boek van Helmuth Lemme hierover doorwerken. Wel erg technisch, maar zeer uitgebreid. voetnoot 1


Top

Single coil

Een gitaarelement met een enkelvoudige spoel. Dit is het soort element dat het meest heldere geluid produceert met de meeste hoge frequenties. Maar ook het element met het meeste brom en ruis dat wordt opgepikt uit omgevingsinvloeden. Deze elementen worden van oudsher het meest toegepast in de Fender stratocaster en telecaster. Maar ook in veel van de daarvan afgeleide typen. Ze vinden hun toepassing veel in gitaren met body's van de lichtere en open houtsoorten.
Een bijzondere vorm van de single coil is de P90. Dit is een enkelspoels element met een hoge output doordat een spoel met veel windingen is toegepast. Dit type is door Gibson veel toegepast, maar komt ook bij acoustische jazzgitaren voor en bij de vroege Japanse gitaren.


Top

Humbucker

Een brom en ruisreducerend element dat bestaat uit een dubbele spoel met tegengestelde windingen, waarvan het magnetisch veld voor de twee spoelen tegengesteld is gericht. Hierdoor zal de tweede spoel de brom en ruis die door de eerste spoel wordt opgepikt en weergegeven weer neutraliseren. Deze elementen geven een warm en diepe toon. Ze worden van oudsher toegepast in de Gibson Les Paul en SG gitaren en in alles wat daarvan is afgeleid. Ze worden veel toegepast in combinatie met zwaardere en dichte houtsoorten.
Een bijzondere vorm is de P100. Dit element is door Gibson ontwikkeld om het geluid van de P90 te creŽren, zonder de brom en ruis. In plaats van twee gelijkwaardige spoelen naast elkaar te gebruiken zoals bij de humbucker, worden hier twee spoelen op elkaar geplaatst. Hierbij heeft de onderste spoel minder windingen dan de bovenste en draagt ook niet bij aan het geluid, behalve dan dat ongewenste brom deels wordt tegengegaan. De bedoeling was om de "best of both worlds" te creŽren. Critici zeggen dat de sound van de P90 niet wordt bereikt en evenmin de bromreducerende eigenschappen van de humbucker.


Top

Actieve elementen

Een element met een ingebouwde voorversterker om de verhouding tusen bruikbaar signaal en storing, zoals brom en ruis, te verbeteren. Een bekend merk en een van de voorlopers vandit type pick-up is EMG


Top


Alle tekst, beeld en geluidsmateriaal zijn ©Peter Wesseling. Niets daarvan mag worden gereproduceerd zonder toestemming van de auteur