De body

Een massieve houten plank. Soms van holtes voorzien uit acoustische overwegingen, maar ook om gewicht en / of geld te besparen, maar meestal om de electronica in onder te brengen. De body bestaat soms uit een enkel stuk hout, maar vaker uit meerdere velijmde delen. Er worden vele houtsoorten gebruikt die allemaal hun eigen klankeigenschappen bezitten.
Gibson gebruikt voor de Les Paul gitaren traditioneel een massief mahoniehouten body met een esdoorn top. Maar er zijn door Gibson ook Les Paul gitaren gemaakt met een volledig esdoorn body of met een body van walnotenhout. Zelfs is er door Gibson ooit een Les Paul op de markt gebracht met een body die is opgebouwd uit hout met kunsthars (de Sonex) al was dit voornamelijk uit kostenoverwegingen.
Fender gebruikt voor zijn body's voornamelijk elzen en ook essenhout.
Er is door verschillende fabrikanten met veel verschillede houtsoorten geŽxperimeneerd. De keuze van het element in de gitaar kan ook de keuze voor de houtsoort bepalen. Een schel klinkend element met veel hoog in het klankspectrum zal om een warm klinkene houtsoort vragen, waarbij de hoge tonen weer wat worden gedempt. Een dichtere houtsoort zal meer sustain opleveren dan een meer open houtsoort.
Naast de klankkleur en sustain kunnen ook esthetische overwegingeneen rol spelen bijvoorbeeld zebrano of padouk.
Behalve de klank en uiterlijk zijn er ook vaak kostenoverwegingen die de keuze voor een bepaalde houtsoort bepalen. Balsahout is een van de voorbeelden van zo'n goedkopere houtsoort. Maar ook multiplex en zelfs spaanplaat komen helaas voor. De klank van deze gitaren is niet best en de sustain is vaak belabberd
De laatste decennia is ook de schaarste van bepaalde houtsoorten een punt van overweging bij de keuze voor een houtsoort. Door de grootschalige kap van tropische houtsoorten komt het leefgebied van veel diersoorten in gevaar en verdwijnen grote delen van het tropisch regenwoud. Ook om deze redenen wordt gezocht naar alternatieven voor bepaalde houtsoorten.


Top

De hals

De hals is het lange en smalle houten deel van de gitaar dat aan de body is bevestigd. Op de hals is de toets gelijmd en op de toets zitten de fretten. Aan het bovenste deel van de hals zitten de stemmechanieken op de kop van de gitaar.
De verbinding van de hals aan de body kan gelijmd zijn (zoals bij de Les Paul modellen van Gibson)of geschroefd (zoals bij de Fender gitaren). De gelijmde constructie geeft meer sustain. De geschroefde versie maakt het mogelijk om een beschadigde hals te vervangen en ook om de hoek die de hals met de body maakt te veranderen.
De hals wordt vaak gemaakt van mahonie of esdoorn. Maar ook andere houtsoorten komen voor. Net als bij de body is ook hier de keuze voor de gebruikte houtsoort van invloed op de klank en de sustain van de gitaar. Ook zal een dunnere hals beter meetrillen en zo bijdragen aan de sustain van de gitaar. Ook een zogenaamde doorlopende hals, waarbij de hals door de hele body loopt met de boven en onderkant van de body er tegen aan gelijmd, geeft een belangrijke verbetering van de sustain.
Met name Fender gebruikt wel eens de hals, waar geen toets is opgelijmd. Hals en toets vormen dan een geheel en deze is dan meestal van esdoornhout.
De toets van de gitaar werd vaak van palisanderhout gemaakt. Uit milieu overwegingen gebruikt men dit hout nu veel minder. Gibson heeft dit vervangen door "baked maple", dit is esdoornhout dat een warmtebehandeling heeft ondergaan.
Goedkopere gitaren uit de jaren 60 en 70 hadden nog wel eens te lijden onder het kromtrekken van de hals. (Vooral Egmond was berucht). Om dit te voorkomen maakte men wel eens halzen van het type "honkbalknuppel", hetgeen de bespeelbaarheid niet ten goede kwam. Framus loste dit probleem op door dunne reepjes hout op elkaar te lijmen. Deze gelamineerde halzen waren heel sterk. Ook andere sandwichconstructies kwamen en komen voor. Deels ook uit esthetische motieven.
De lengte van de hals bepaalt mede de mensuur van de gitaar.


Top

De Pick-ups

Vele boeken zijn hier over volgeschreven. Het is ook een belangrijk stuk van de techiek van de electrische gitaar. De pick-ups of de elementen (ik gebruik hier beide termen door elkaar)bepalen ook voor een belangrijk deel de klank van de gitaar. Ik heb hieraan dan ook een aparte pagina gewijd.


Top

De overige electronica

De overige electronica van de electrisch gitaar bestaat uit de volume en toonregeling en schakelaars. In sommige gevallen is hier nog het een en ander aan toegevoegd, zoals een kleine ingebouwde voorversterker bijvoorbeeld, maar dat zijn de uitzonderingen.
De volumeregeling van de electrische gitaar is een eenvoudige regelbare weerstand die potentiometer wordt genoemd, of afgekort "pot". Voor de volumeregeling wordt een logarithmische pot gebruikt en voor de toon een lineair werkend exemplaar. Dit om te voorkomen dat de volumepot in het begin al een groot deel van het volume wegdraait en in het verdere bereik niets meer doet. De pot leidt het (op dat moment) ongewenste signaal naar de aarde. Er zal via de pot ook altijd al een (klein)deel van het signaal naar de aarde lekken. Dit zijn voornamelijk de hoge tonen. Ook via de toonpot worden met behulp van een condensator de hoge frequenties uit het signaal weggefilterd. Door de waarden van de pots en de condensator te variŽren kunnen meer of minder hoge tonen worden weggefilterd. Een element dat veel hoge tonen weergeeft (zoals een single coil meestal met 250 KOhm geschakeld) zal dus met andere pots worden geschakeld dan een element dat minder hoge frequenties produceert (zoals een humbucker meestal met 500 KOhm geschakeld).
Veel bijgeloof doet de ronde over bepaalde typen pots en caps (afkorting van capacitor = condensator). Waar het om draait is hoeveel hoge frequenties er naar de aarde lekken en hoe wenselijk dat is voor een bepaald type gitaar en gewenste sound. Bij hele goedkope electronicacomponenten zullen er meer lekstromen plaats vinden dan bij kwalitatief goed materiaal. Dit zal ongewenste effecten hebben op de sound. Bij gebruik van hoogwaardige componenten zal het geen verschil maken of ze van merk A of B afkomstig zijn.
De sound is altijd een samenspel tussen houtsoort, constructie, elementen en electronica. Hoe deze op elkaar zijn afgestemd bepaalt de sound van de gitaar. Ook zal de gitaar beduidend anders kunnen klinken met een andere speaker of versterker. Zelfs de lengte en kwaliteit van de kabel van gitaar naar versterker heeft invloed.


Top

De overige hardware

De stemmechanieken, de brug (al dan niet met tremelo, de knoppen om de gitaarband aan te bevestigen, vormen samen met de elementen de hardware van de gitaar.
De stemmechanieken of ook wel tuners genaamd zorgen voor de juiste spanning van de snaar. Samen met de snaarlengte bepaalt dit de toon die de snaar voortbrengt. Het is dus van groot belang dat de tuners zodanig zijn geconstrueerd dat de snaarspanning tijdens het spelen constant blijft.
De brug (met of zonder staartstuk) is het einde van het trillende gedeelte van de snaar dat loopt van de topkam tot de brug. Een zware vaste messing brug zal meer sustain opleveren dan een dun stuk blik. Om deze reden zijn er exemplaren die gemonteerd zijn op een messing blok dat in de body is verankerd. Een brug met daarin de tremolo geÔntegreerd zal minder sustain geven omdat de daarin aanwezige veren de trillingen dempen. De tremolo systemen van "Kahler" en "Floyd Rose" combineren een hele zware uitvoering met zeer strakke veren om dit probleem te ondervangen.
Vaak is de brug ook voorzien van verstelbare zadels waarmee per snaar de mensuur heel nauwkeurig kan worden ingesteld. Bij een zogenaamde "wrap around" brug is dit niet mogelijk en daarom zal bij dit type brug de constructie en de vorm van de brug heel nauwkeurig moeten worden aangepast om de onderlinge verschillen van de snaren te compenseren.
Destrapbuttons zijn de knoppen die (meestal) op de body zijn bevestigd waarmee men de gitaar aan een draagband om de hals kan hangen teneinde staande te kunnen spelen. Er zijn ook de zogenaamde strap-locks de zodanig zijn geconstrueerd dat de gitaarband niet kan losschieten tijdens het spelen.


Top

De snaren

De snaren zijn de dunne metalen delen die de trillingen voortbrengen die de gitaar zijn geluid geeft. Ze dienen bij de electrische gitaar van metaal te zijn, omdat de nylon snaren van de acoustische gitaar geen invloed hebben op het magnetisch veld van de elementen en dus geen electrisch signaal kunnen opwekken. Er zijn enorm veel variŽteiten in snaren en welke je kiest zal in belangrijke mate afhankelijk zijn van je persoonlijke smaak.
Een belangrijk aspect waarin de snaren kunnen verschillen is de dikte. Een dunne snaar zal gemakkelijker spelen omdat het minder kracht kost om hem tegen de fret te drukken en ook het "opdrukken" van de snaar om de tonen in ekaar te laten overvloeien zal gemakkelijker gaan. Maar een dikke snaar heeft meer massa en zal dus ook een sterker effect hebben op het magnetisch veld van de pick-up en zal daardoor een krachtigere toon genereren. Ook zal een dikkere snaar meer doortrillen naar de body en de hals en daarmee meer sustain produceren.
Ook het materiaal van de snaar is van groot belang. Ook hier zal het magnetisch effect op het element belangrijk zijn.
Alhoewel het belang van goede snaren voor de klank van de gitaar groot is wordt er door veel gitaristen nogal eens bezuinigd op een nieuw setje. De verassing van de sterk verbeterde klank na wisseling van de snaren kan dan wel eens groot zijn.


Top

Voetnoten

  • Sustain = een term waarmee wordt aangegeven hoe lang een toon blijft doorklinken op de gitaar nadat de snaar is aangeslagen. Het is een samenspel van houtsoorten en constructiewijzen die de lengte van de sustain bepaalt. Terug
  • Fret = Een metalen staafje die op vaststaande onderlinge afstand in de toets wordt aangebracht waartegen de snaar met de vinger wordt geduwd om een bepaalde toon voort te brengen. Terug
  • Mensuur = De lengte van de snaar van topkam tot brug. Dit is geen vaststaande maat, maar kan van ontwerp tot ontwerp verschillen. De plaats van de fretten op de toets wordt mede door de mensuur bepaald. Terug

Alle tekst, beeld en geluidsmateriaal zijn ©Peter Wesseling. Niets daarvan mag worden gereproduceerd zonder toestemming van de auteur